De OV-chipkaart in Nederland

Tjebbe Van Tijen schreef voor zijn Limping Messenger blog een uitgebreide bijdrage over de (gecontesteerde) introductie van het chipkaartsysteem voor het openbaar vervoer (de OV-chipkaart) in Nederland. Heikel punt en de voornaamste reden waarom critici zich tegen de invoering verzetten, is dat via de kaart alle verplaatsingen van een gebruiker van het openbaar vervoer in kaart gebracht en bijgehouden worden. In Nederland reist big brother vanaf nu dus ook met de trein.

Overigens heeft Tjebbe Van Tijen zijn blogpost (naar zeer goede gewoonte) aangevuld met zes fascinerende tableaux die in beeld zetten waar het in de discussie om draait.

Met Mobib op het openbaar vervoer in Brussel: uw gegevens te grabbel?

Sedert vorig jaar werkt de STIB (vervoersmaatschappij van Brussel Hoofdstedelijk Gewest) met een electronisch ticketsysteem genaamd MOBIB. MOBIB maakt gebruik van RFID technologie, zoals voor dit soort “contactloze” systemen meestal het geval is. In de praktijk betekent dit dat wie metro, bus of tram wil nemen en gebruik maakt van MOBIB, eerst langs een kaartlezer moet passeren.

De Groupe Sécurité de l’Information (GSI) van de universiteit van Louvain-la-Neuve heeft de MOBIB kaart nu onder de loep genomen en aangetoond dat ze een aantal persoonlijke gegevens bevat, die bovendien nauwelijks beveiligd zijn. Het gaat daarbij niet alleen over naam en voornaam, geboortedatum en postcode van de woonplaats.

Wat de onderzoekers vooral verontrust, is dat de kaart bijhoudt wat de laatste drie verplaatsingen zijn die met de kaart geregistreerd werden. Dat is verontrustend omdat de bevoegde minister nog maar onlangs voor het Parlement verklaard heeft dat “verplaatsingen niet op de kaart geregistreerd worden”.

Om aan te tonen hoe makkelijk de gegevens te lezen zijn, hebben de onderzoekers op hun website een aantal versies van MOBIB Extractor geplaatst. Met die (gratis downloadbare) software en een kaartlezer, kan je zelf alle gegevens van een kaart afhalen.

Ook dit was België in 2008 (2)

Bewakingscamera’s blijven voor ons het symbool bij uitstek voor de controlemaatschappij waar we stilletjesaan in verzeild geraken. Ze worden hoogst zelden te pas en in het merendeel van de gevallen te onpas geïnstalleerd. Toch duiken ze steeds meer in het straatbeeld op, ondanks het feit dat ondertussen meermaals aangetoond is dat hun bijdrage aan het terugdringen van de criminaliteit bedroevend klein is.

In het mekka van de camerabewaking, Groot-Brittannië, gaf een hoofdinspecteur van de Londense politie toe dat bewakingscamera’s “an utter fiasco” zijn. Slechts 3 procent van de overvallen wordt opgelost door de camera’s en bovendien hebben criminelen blijkbaar geen schrik meer om gefilmd te worden.

België scoort op dat gebied nog een pak slechter. Een rondvraag van De Morgen leerde dat de schattingen voor het oplossen van misdrijven dankzij cctv nergens de 2 procent overschrijden en daar meestal ver onder blijven. Bitter weinig voor wat toch een erg dure investering is. Maar niet getreurd. Volgens de verschillende politiewoordvoerders, in een mooi moment van eerlijkheid, zijn bewakingscamera’s daar ook niet voor bedoeld. Waarom die camera’s er dan wel hangen, volgens de politie, is voor zaken als crowd control bij betogingen en voetbalwedstrijden, voor verkeerstoezicht, om het veiligheidsgevoel te versterken en om misdadigers te ontmoedigen. Zeker wat de laatste twee betreft, klinkt dit nogal raar. Voor allebei blijkt dat ze slechts op zeer korte termijn enig effect hebben. Misdrijven blijken zich te verplaatsen naar aanpalende buurten waar geen camera’s hangen en misdadigers trekken zich er op de duur weinig meer van aan of er nu al dan niet camera’s hangen. Terug naar af, zouden we dan denken.

Toch gaan overheidsinstanties onverminderd verder met het installeren van camera’s. In de loop van 2008 werd een vijfde van de bussen en trams van De Lijn uitgerust met camera’s, kondigde de politie van de zone Brussel aan dat ze de komende vier jaren ongeveer driehonderd extra bewakingscamera’s wil plaatsen en gingen lokale besturen soms tot in het absurde over tot het plaatsen ervan. Alleszins een goeie zaak voor de bloeiende beveiligingsindustrie, maar of het ook maatschappelijk gezien een goeie zaak is? Integendeel. Heel wat van de vermeende problemen of overlast zijn anders, beter, goedkoper en maatschappelijk verantwoorder op te lossen. Hoog tijd dat daar opnieuw werk van gemaakt wordt.

OV-chipkaart verkozen tot beveiligingsmoment van 2008

Security.nl vroeg haar Nederlandse lezers wat voor hen het beveiligingsmoment van 2008 was. Niet minder dan 37 procent van hen koos voor de problemen rond de OV-Chipkaart. Daarmee laat de omstreden kaart andere onderwerpen als rekeningrijden en het Elektronisch patiëntendossier ver achter zich.

De OV-chipkaart is een elektronische betaalpas voor het openbaar vervoer en wordt in 2009 ingevoerd. De kaart, met het formaat van een bankpas, is op afstand leesbaar en voorzien van een RFID-chip.

De OV-chipkaart kwam in 2008 meerdere keren negatief in het nieuws, zowel vanwege de veiligheid van de kaart alsmede de gevolgen voor de privacy van reiziger. “De massale keuze voor de OV-chipkaart geeft aan dat mensen hier zich ernstig zorgen over maken of het nu gaat om het vastleggen van hun reisgedrag, de mogelijkheid tot misbruik door criminelen of de ontransparante besluitvorming die aan de kaart ten grondslag ligt”, zegt Security.nl hoofdredacteur Joran Polak.

De Nederlands Spoorwegen kregen overigens al in 2007 een Big Brother Award voor de OV-chipkaart, omdat ze de verschillende adviezen over een goede bescherming van de privacy aan haar laars lapte.

Nu al meer dan 700 camera’s in stations

Tussen november 2006 en eind juli 2007 heeft de spoorwegmaatschappij 400 nieuwe bewakingscamera’s geplaatst. Dat brengt het voorlopige totaal op 709 camera’s, verspreid over het spoornet. Het meest bewaakte station is dat van Antwerpen-Centraal (124 camera’s), gevolgd door Brussel-Noord (71) en Gent-Sint-Pieters (50). Tegen 2010 zou het totaal aantal bewakingscamera’s moeten opgelopen zijn tot 1500, verspreid over een 50-tal stations.

Nog steeds volgens de officiële cijfers heeft de NMBS tussen 1 juni en 1 oktober van dit jaar een goeie honderd keer beelden overhandigd aan de politiediensten. In 99 gevallen ging dit over feiten die aanleiding gaven tot het opstellen van een juridisch dossier. In twee derde van de gevallen bleken de beelden bruikbaar bewijsmateriaal op te leveren.

Volgens de bevoegde staatssecretaris heeft de plaatsing van de camera’s, gecombineerd met een verhoogd aantal patrouilles, het aantal criminele feiten in stations aanzienlijk doen dalen. Exacte cijfers daarover zijn echter niet voorhanden. Uit een pilootproject in het station Ottignies is wel gebleken dat het aantal gevallen van beschadigingen en vandalisme met 22 procent is gedaald.