Debat over technologie en democratie

Het tijdschrift “Politique” heeft net haar nummer van oktober 2009 uitgebracht, onder de titel “L’intrusion technologique”. Thema is het spanningsveld tussen nieuwe technologieën en de rechten van de mens.

Bij die gelegenheid organiseert het tijdschrift samen met de Ligue des Droits de l’Homme op vrijdag 30 oktober een debat onder de titel “Anti-démocratiques, les nouvelles technologies?”.

“L’émergence d’une société hypertechnologique nous annonce-t-elle l’avènement d’un nouveau mode de gouvernement soumis à la technique, au détriment de la délibération citoyenne?”

Plaats: Ligue des droits de l’Homme – rue du Boulet 22 à 1000 Bruxelles (métro Sainte-Catherine). Toegang gratis, debat in het frans, begin om 20 uur.

Roemeense rechters noemen Europese bewaarplicht ongrondwettelijk

Het goede nieuws komt deze keer uit Roemenië:

The Romanian Constitutional Court declared, yesterday afternoon, the data retention law (law 298/2008) as unconstitutional, as it breaches art 28 of the Romanian Constitution which provides that secrecy of the letters, telegrams and other postal communications, of telephone conversations, and of any other legal means of communication is inviolable.

So far there is no press release of the Court and the decision has not been published yet, there are only press articles about it. An English report (not entirely accurate) is available on mediafax.

In Duitsland had het Gerechtshof eerder dit jaar al gevonnist dat de dataretentiewet een schending van het grondrecht op privacy is en voor een democratie buiten alle proporties. Samen met de beslissing van het Roemeense Grondwettelijk Hof dat de dataretentiewet ongrondwettelijk is, bewijst dit op zijn minst dat er een groeiende trend is om dergelijke wetten toch wel verdacht te noemen. Ook wat de wettelijke basis betreft.

“This act seriously affects the citizens, because it allows everyone to be treated as a criminal. […] It is an affront to the dignity of the Romanian people. It’s an abusive law which violates constitutional rights guaranteed by the Romanian state,” aldus Ioan Prodan, voorzitter van het Roemeense Civil Society Commissariat.

Ook voor België kan dit goed nieuws zijn. De Belgische regering is immers min of meer rond met de implementatie van die dataretentiewet en het nieuws kan extra munitie bieden om de plannen van de Belgische regering verder onder vuur te nemen. Hopelijk met evenveel succes als in Roemenië.

Ter herinnering, de “data retention law” (of dataretentiewet) waarvan sprake, is een richtlijn waarin de Europese Unie alle lidstaten verplicht om alle telefoon- en internetgegevens gedurende een periode van 6 maanden tot 2 jaar bij te houden. Dit betekent in de praktijk onder meer dat internet providers en telecom operatoren moeten bijhouden wat datum en tijdstip van het telefoongesprek of de mail is, naar welk nummer er gebeld of naar welk adres er gemaild werd, wat de locaties van mobiele telefoons zijn, wat het IP-adres van een internet-gebruiker is, enz. Voorlopig (?) moet de inhoud van de communicatie niet bijgehouden worden.

Videobewaking als een pervers spelletje

Zin om Big Brother te spelen? Dan kan je in Groot-Brittannië binnenkort terecht bij “Internet Eyes” . Dat bedrijf zoekt (binnen- of buitenlandse) vrijwilligers die bereid zijn via internet in verbinding te staan met vier bewakingscamera’s die op publieke plaatsen geïnstalleerd zijn.

Het is de bedoeling dat die surfers zo goed mogelijk in de gaten houden wat er op hun scherm (dus voor het oog van de camera’s) gebeurt. Wie daarbij een misdrijf opmerkt, maakt kans op de jackpot. Wanneer ze de eigenaar van de bewakingscamera (politie, bedrijf of winkel) verwittigen, scoren ze immers punten die uiteindelijk 1000 britse pond (zo’n 1100 euro) kunnen opbrengen.

Internet Eyes speelt daarmee in op recente rapporten die er op wijzen dat veel van de 4,2 miljoen Britse bewakingscamera’s nauwelijks  in het oog gehouden worden. De financiële stimulans van een wedstrijd zou dan moeten dienen om misdaadbestrijding terug de wind in de zeilen te geven.

Het “spel” wordt volgende maand uitgeprobeerd in Stratford upon Avon, maar de bedenkers van Internet Eyes hopen dat ze eind dit jaar camera’s over heel het land kunnen opnemen. Er bestaan zelfs plannen om vanaf volgend jaar ook camera’s van buiten de Britse eilanden op te nemen.

Ondertussen lokt het spelletje al flink wat tegenwind uit. Zo vreest de drukkingsgroep “No CCTV” voor het ergste.

“It is an appalling idea for a game and will create a snoopers’ paradise. It will not only encourage a dangerous spying mentality, but also could lead to dangerous civil rights abuses. What if a group of racists decide to send alerts every time a black person is seen on screen, and what’s stopping criminals using the cameras to scope out where to commit crimes?”

Ook verschillende burgerrechtengroepen hebben al hun bezwaren tegen het “snoopers’ paradise” laten horen.

George Orwell had het inderdaad niet kunnen voorspellen. Big Brother is nu niet alleen een dystopie of een voyeuristisch tv-programma meer, maar wordt binnenkort ook een pervers spelletje.

Lees het volledige artikel op Times online.

Europa wil ons gedrag monitoren

Volgens Security.nl investeert de Europese Unie miljoenen in de ontwikkeling van technologie waarmee afwijkend gedrag op het internet en in het dagelijks leven gemonitord kan worden.

“Project Indect” ontwikkelt verschillende programma’s die als een “agent” fungeren om informatie van websites, fora, fileservers, P2P-netwerken en zelfs individuele computers te verwerken en monitoren. Daarbij gaat het voornamelijk om “de automatische detectie van dreigingen en abnormaal gedrag of geweld.” Project Indect ontvangt meer dan 10 miljoen euro subsidie van de Europese Unie.

Een ander gesponsord project genaamd “Adabts“, wat staat voor de Automatische Detectie van Abnormaal Gedrag en Dreigingen in drukke Omgevingen, krijgt zo’n 3 miljoen euro subsidie van de EU.

In een reactie noemt Stephen Booth van Open Europe dit allemaal vrij beangstigend. “Deze projecten vormen een gigantische bedreiging voor de privacy en burgers moeten zich afvragen of de EU hier hun geld aan moet uitgeven. De EU mist voldoende controlemechanismen en er is geen bewijs dat iemand zich ooit heeft afgevraagd of dit in het belang van de burger is.”

Bits of Freedom is terug

Dit is goed en slecht nieuws in éen bericht. In Nederland gaat Bits of Freedom opnieuw de digitale burgerrechten verdedigen. De waakhond werd drie jaar geleden op non-actief gezet, maar is nu dus terug. Dat is het (zeer) goede nieuws.

Het slechte nieuws is dat de nood aan een waakhond voor digitale burgerrechten nog een pak groter is dan drie jaar geleden. Veel mensen maken zich vandaag terecht zorgen over de toenemende verzameldrift en beperking van hun digitale vrijheid door de overheid en het bedrijfsleven. Zij constateren dat hun burgerrechten daarbij onvoldoende serieus worden genomen (en dat is nog licht uitgedrukt).

Bits of Freedom wil rond die thema’s een constructieve lobby voeren en actieve campagnes inzetten voor de verdediging van de digitale grondrechten van de Nederlandse burger. En dat is dus weer goed nieuws.

Overigens is er nog slecht nieuws. Nederland heeft nu wel zijn digitale waakhond terug, maar in België is er nog steeds niemand die de belangen van de burgers in het digitale tijdperk kan of wil verdedigen. Terwijl we ook hier onze bits of freedom hard nodig hebben.

Small Sister voor anoniem mailen

Als reactie op onze post over de databewaringsrichtlijn kregen we verschillende vragen binnen naar de mogelijkheden om anoniem te mailen. Er bestaan verschillende manieren, maar wie we zeker kunnen aanbevelen is onze “kleine zus”. In Nederland was de bewaarplicht namelijk de directe aanleiding voor het Small Sister project, dat geheel anoniem e-mailen wil promoten en mogelijk maken. Security.nl besteedde er een tijdje geleden reeds een uitgebreid artikel aan. Je kan ook via een podcast beluisteren hoe anoniem mailen precies werkt.

Sedert kort is de software nu ook voor Windows beschikbaar. De truc van het Small Sister protocol is om te verbergen wie wat naar wie stuurt. Small Sister maakt daarvoor gebruik van Tor, een dienst die individuen via een wereldwijd netwerk van routers anoniem laat surfen. Elke router verwijdert persoonlijke informatie, waardoor het webverkeer niet meer naar een individu leidt. Op die manier kunnen noch de overheid noch de internetproviders achterhalen dat A met B communiceert. Verder worden ook alle berichten versleuteld.

Een initiatief dat broodnodig is, zeker in tijden dat de bewaarplicht in verschillende landen ingevoerd is en in andere landen zoals België op stapel staat. Steunen dus , die kleine zus.

Tijd om uw mails te checken …

De Clerck wil e-mailverkeer twee jaar bijhouden. Dat was zowat de algemene teneur van het persbericht dat door Belga werd verspreid en door de meeste kranten en nieuwszenders werd overgenomen. Het gaat over het voornemen van minister van justitie Stefaan De Clerck om alle electronische communicatie tussen alle burgers twee jaar lang bij te houden. Dus ook de mails die u en ik versturen en de websites die we bezoeken.

Dataretentierichtlijn
Waar het om gaat is de omzetting in Belgische wetgeving van de Europese dataretentierichtlijn, die drie jaar geleden werd aangenomen door het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie. Die richtlijn wil dat lidstaten telecombedrijven en internetproviders verplichten om de communicatiegegevens van hun klanten te bewaren, zodat de overheid die kan opvragen voor de bestrijding van criminaliteit. Wat de bewaartermijn van de gegevens betreft kunnen lidstaten kiezen voor een periode tussen een half jaar en twee jaar.

België zou, in het wetsvoorstel van De Clerck, kiezen voor de maximale duur van twee jaar. Dat is op zich al een zeer bediscussieerbare keuze, waar onder meer Tik vzw en de Privacycommissie al op gereageerd hebben. Voor de Privacycommissie is één jaar voldoende. Voor de rest gaat ze blijkbaar akkoord met het ontwerp.

Wij dus niet. Of het nu om twee jaar, één jaar of zes maanden bewaarplicht gaat, de hele databewaringsrichtlijn is ondemocratisch, nutteloos en duur.

Ondemocratisch
Met de bewaarplicht wordt informatie verzameld over iedereen, zonder onderscheid des persoons, verdacht of onverdacht. De regering zal vervolgens niet alleen de gegevens van verdachte personen kunnen opvragen, maar bovendien de gegevensbestanden ook kunnen doorzoeken op risicoprofielen, het zogenaamde dataminen. Op zich is dat al een gigantische inbreuk op de privacy. Ook gevoelige gegevens van onverdachte personen, waar justitie nooit opsporingsbevoegdheden voor zou hebben gekregen, worden daarbij immers doorzocht.

Tussen haakjes, computerbeveiligingsexperts wezen al verschillende keren op de enorme beveiligingsrisico’s van de opslag van zo’n grote hoeveelheid gevoelige gegevens.

Zinloos en duur
Het is allemaal zinloos en heeft geen enkel nut. De bewaarplicht is relatief makkelijk te ontduiken, ook al omdat de wet enkel voor Belgische providers geldt en geen betrekking heeft op bijvoorbeeld msn, skype en gratis mailprogramma’s als gmail en hotmail. Bovendien hebben experts al aangetoond dat 98 procent van de data uit spam zal bestaan, iets wat providers niet kunnen scheiden van inhoudelijke berichten.

Wellicht zullen het ook de providers zijn die voor de kosten van het opslaan van de gegevens moeten instaan. Het valt te verwachten dat dit prijskaartje aan de gebruiker zal doorgerekend worden. Met andere woorden: u en ik zullen moeten betalen voor een verregaande inbreuk op onze privacy.

Snuffelstaat
Een dure maat voor niets dus, die dataretentierichtlijn? Niet helemaal, want een dergelijke wet is de zoveelste bouwsteen voor een snuffelstaat die steeds dieper in ons leven ingrijpt. De overheid creëert voor zichzelf steeds meer mogelijkheden om zoveel mogelijk informatie over zoveel mogelijk mensen te weten te komen, van hun identiteit en hun gedrag. Nog even en we kunnen geen stap meer zetten of geen gedachte meer vastleggen, zonder dat de overheid dit weet. Met “terrorismebestrijding” als glijmiddel wordt opnieuw een ingrijpende maatregel doorgedrukt waarvan de toekomstige gevolgen niet te overzien zijn. Wij vinden dit een schandalige wet. En u?

Anoniem surfen

Over anoniem surfen …

Internetpionier waarschuwt voor big brother toestanden

Everyone who uses the Web is at increasing risk from governments and corporations that want to track their site visits and other online activities. The result is that as people use the Web more, they lose the ability to control their personal data.

Het zijn de woorden van Tim Berners-Lee, bedenker en grondlegger van het wereldwijde web, die het tijdens een speech onder meer had over big brother als de volgende grote bedreiging voor het internet. Het is overigens niet de eerste keer dat hij zijn vrees uitdrukte. Hij heeft de laatste tijd al verschillende keren gewaarschuwd voor bedenkelijke praktijken. Duidelijk is hij in ieder geval wel.

“Ik vind het erg belangrijk dat mijn provider mij toegang biedt tot internet zoals het waterbedrijf mij water levert. Het bepaalt niet welke websites ik bekijk, het legt niet vast welke ik bezoek. Mijn surfgedrag is van mij en daar blijven ze van af. Als ze er iets mee willen, moeten ze mij daar toestemming voor vragen.”

Over IPRED, Hadopi en andere ondingen

“Over IPRED, Hadopi en andere ondingen“, bedenkingen naar aanleiding van de veroordeling van The Pirate Bay en de (voorlopige?) verwerping van de Hadopi-wet in Frankrijk.
Op ons zusterblog datapanik.wordpress.com.