Met de Transborder Immigrant Tool hebben de hacktivisten van Electronic Civil Disobedience een gps ontwikkeld die migranten van Mexico naar de VS op een veilige manier de grens moet overgidsen.
De gps is gebaseerd op de Virtual Hiker Algorithm, een gps die wandelaars helpt om hun weg (en bij voorkeur de meest aantrekkelijke weg) te vinden. De hackers namen de technologie en brachten die in in de goedkoopste gsm met gps-toepassing die ze konden vinden (voor de kenners: een Motorola i455). Op basis van die hack konden ze een eenvoudig navigatie systeem ontwikkelen dat werkt als een kompas voor wie de grens Mexico-VS wil oversteken. Ze voegden nog andere informatie toe, zoals de plekken waar de Border Angels water ter beschikking stellen of hoe ver ze van de snelweg verwijderd zijn. Het resultaat is een onopvallende gsm, die uiterst bruikbare en soms zelfs letterlijk levensnoodzakelijke informatie bevat voor wie de grens wil oversteken.
Een dergelijke tool is immers geen overbodige luxe als je weet dat er jaarlijks een paar honderd migranten hun tocht door de woestijn niet overleven. Volgens officiële cijfers stierven er in 2007 en 2008 respectievelijk 398 en 390 Mexicanen in een poging de VS te bereiken. Tijdens de eerste 9 maanden van 2009 werden er al 416 doden geteld.
De oversteek blijft moeilijk en gevaarlijk, vandaag nog meer dan vroeger. Er is de muur die op de grens werd opgetrokken, maar er zijn ook de verhoogde controles en patrouilles in het grensgebied en de aanwezigheid van een privé-militie als de Minutemen. Met hun Transborder Immigrant Tool proberen de makers niet alleen een concrete oplossing te bieden voor wie veilig de grens wil oversteken, ze willen vooral ook de mensonterende gevolgen van de “US border policy” onder de aandacht brengen en aan de kaak stellen.
Electronic Civil Disobedience
De Transborder Immigrant Tool past binnen het recente onderzoekswerk van Electronic Civil Disobedience naar wat ze zelf “border disturbance technologies” noemen. Het is in ieder geval mooi om zien hoe ze een gps transformeren in “a simple safety tool and a poetic gesture about hospitality. To move away from GPS and to a Global Poetic System.”
Electronic Civil Disobedience is een collectief van kunstenaars en activisten dat in het verleden onder meer al verantwoordelijk was voor FloodNet, een tool voor virtuele sit-ins tegen de websites van financiële en overheidsinstanties. Ze mengen bewust kunst, technologie en activisme.
Een klein stapje terug in de tijd. Een jaar of vier geleden bracht Banksy een bezoekje aan de Israëlische muur.
Reactie van een Palestijnse voorbijganger die aan Banksy vertelt dat zijn kunst de muur er mooier doet uitzien. Banksy bedankt de man voor het compliment, waarop deze reageert dat hij helemaal niet wil dat de muur er mooi uitziet. “‘We don’t want it to be beautiful, we hate this wall. Go home.”
Mo* magazine heeft het in haar nummer van april 2008 over de manier waarop Europa haar buitengrenzen controleert. Tine Danckaers analyseert de meest recente ontwikkelingen, waarbij Frontex een vooraanstaande rol speelt. Frontex is een gemeenschappelijke EU-instelling die in 2004 werd opgericht om toezicht te houden op de bewaking van de buitengrenzen.
Dit jaar zet Europa extra in op de controle van zijn buitengrenzen. Op de tafel liggen ondermeer plannen voor de oprichting van een pan-Europese grenswacht en de lancering van een gecentraliseerde Europese gegevensbank. Die databank moet netjes bijhouden wie er allemaal Europa binnen- en uitgaat. Niet-Europeanen die de Schengenzone willen betreden, zullen biometrische gegevens (zoals vingerafdrukken en irisscans) moeten achterlaten.
Binnen hetzelfde kader wil de Europese Commissie zwaar investeren in nieuwe technologieën. Intelligente satellieten, onbemande vliegtuigjes en warmteradars moeten de controle in afgelegen gebieden garanderen en de Schengenzone afschermen tegen een instroom van illegalen. Bovenal wil Europa ook dat Frontex meer gewicht in de schaal gaat leggen en een uitbreiding van zijn bevoegdheden krijgt.
Vluchtelingenorganisaties vrezen dat de patrouilles onder de vleugels van Frontex te weinig rekening houden met het recht van vluchtelingen om asiel aan te vragen. Ze gaan er bovendien van uit dat het aantal doden rond de Canarische eilanden stijgt door de Frontex-activiteiten. Wat dat concreet betekent, kunnen we lezen in een artikel op globalinfo. Onder de titel Frontex zorgt voor duizenden doden zien we daar wat de gevolgen van het Europese grenzenbeleid zijn.
In haar scriptie ‘Globe-Wall-Ization, een tocht langs de scheidingsmuren van de 21e eeuw’ neemt Annelien De Greef de manieren waarop volkeren zich ruimtelijk van elkaar afscheiden, onder de loep. Het bouwen van scheidingsmuren blijkt iets van alle tijden te zijn, maar de val van de Berlijnse Muur leek toch een nieuw tijdperk in te luiden, met globalisering als hét modewoord. Hoewel kapitaal en goederen vandaag inderdaad vrij kunnen bewegen, geldt dat niet voor mensen. Migratie blijft angst inboezemen. Prikkeldraadgordijnen, stenen muren en hoogtechnologische hekken zijn voor politieke leiders vaak een laatste wanhoopspoging om ongevraagde bezoekers uit hun land te houden. Antropoloog Johan Leman waarschuwt voor de gevolgen. «Met een muur zeg je dat iemand anders niet tot jouw groep mag behoren. Aan beide kanten kan zich zo een heel eigen dynamiek ontwikkelen, die een bestaand conflict alleen maar versterkt.» Volgens de Leuvense professor Luc Reychler zijn muren een teken van zwakte en bestaan ze «om problemen niet te moeten aanpakken. Het is een teken van een falend beleid en typisch voor ongelijke samenlevingen.»
Het gejuich omtrent de val van de Berlijnse Muur is al lang verstomd. Nog geen twee decennia later blijkt de lijst van beveiligde grensgebieden snel en wereldwijd aan te groeien. Saudi Arabië, India, Bhutan, Botswana, Costa Rica, Korea, Gaza, de Westelijke Jordaanoever, de Rio Grande/Rio Bravo, de Straat van Gibraltar,… stuk voor stuk voorbeelden van geografische uitsluiting, politieke segregatie en mentale separatie onder de vlag van de neoliberale globalisering. Gemilitariseerde veiligheidszone of een lijn in het zand, hypergemediatiseerd of volledig aan onze blik onttrokken, ver weg of dichtbij,… wat deze symptomatische plekken met elkaar gemeen hebben is hun moeilijke leesbaarheid.
“Beveiligde grensgebieden ” is een lezing die kadert in de Namiddagen van de topografie IV. Sprekers zijn Dierk Schmidt, Renzo Martens, Pieter Van Bogaert.
Datum en plek: vrijdag 14 maart 2008 in de Beursschouwburg, Brussel