Neoconopticon

In 2006 publiceerde Statewatch met “Arming Big Brother” een eerste rapport over het “European Security Research Program”. ESRP is een onderzoeksprogramma van de EU dat officieel als doel heeft de veiligheid in Europa te vergroten en een wereldwijd concurrerende veiligheidsindustrie in Europa te bevorderen.

Met “The NeoConOpticon” hebben Statewatch en het Transnational Institute nu voor een vervolg op dat rapport gezorgd. Daarin schetst Ben Hayes de ontwikkelingen en de implementatie van het programma. ESRP beschikt ondertussen over een budget van 1,4 miljard euro, dat voornamelijk besteed wordt aan surveillance en het ontwikkelen van aanverwante veiligheidstechnologieën. Hayes noemt dit soort projecten Orwelliaans, omdat ze leiden tot een Europees surveillancesysteem dat lucratief is voor de industrie, maar waarin iedere burger een potentiële verdachte is.

We wisten al langer dat veiligheid big business is. Maar het blijft verbijsterend om lezen hoe de EU in zijn haast om te profiteren van de binnenlandse veiligheidhype, de onderzoeksagenda op dit gebied effectief heeft uitbesteed aan precies die bedrijven die er het meest van zullen profiteren.

Het wekt ook verbazing (of niet?) dat dit geen veelbesproken rapport is waar in de pers uitgebreid aandacht aan besteed wordt. Te ingewikkelde materie? Europa te ver van ons bed? Of gewoon te saai of niet belangrijk genoeg of …? Nochtans is het onder meer met dit soort programma’s dat de toekomst van Europa vorm gegeven wordt. En dat gebeurt buiten de formele structuur van de EU, zonder parlementaire en democratische controle, door lobbyisten voor lobbyisten, waarbij bedrijven zijn uitgenodigd zelf de doelstellingen en de jaarlijkse prioriteiten te bepalen en vervolgens aanvragen voor het geld in te dienen en uiteindelijk de projecten binnen te halen. Mooie toekomst waar we met onze ogen dicht naartoe wandelen.

Lees hier de press release (pdf).
Download hier het volledige rapport (pdf).
Lees hier een interview met Ben Hayes in The Guardian (28/09/2009).
Of lees eerst hieronder een uittreksel uit de aankondiging van de publikatie:

“Despite the often benign intent behind collaborative European ‘research’ into integrated land, air, maritime, space and cyber-surveillance systems, the EU’s security and R&D policy is coalescing around a high-tech blueprint for a new kind of security. It envisages a future world of red zones and green zones; external borders controlled by military force and internally by a sprawling network of physical and virtual security checkpoints; public spaces, micro-states and ‘mega events’ policed by high-tech surveillance systems and rapid reaction forces; ‘peacekeeping’ and ‘crisis management’ missions that make no operational distinction between the suburbs of Basra or the Banlieue; and the increasing integration of defence and national security functions at home and abroad.

“It is not just a case of ’sleepwalking into’ or ‘waking up to’ a ’surveillance society’, as the UK’s Information Commissioner famously warned, it feels more like turning a blind eye to the start of a new kind of arms race, one in which all the weapons are pointing inwards. Welcome to the NeoConOpticon.”

Lidl blijft rechten van werknemers met de voeten treden

Vorig jaar kwam de supermarktketen Lidl al in het nieuws toen aan het licht kwam dat privédetectives de werknemers bespioneerden met kleine cameraatjes. Dat schandaal kwam de Duitse discounter toen op een boete van 1,5 miljoen euro te staan. Onvoldoende, zo blijkt nu, want Lidl heeft nog steeds zijn lesje niet geleerd.

Het Duitse tijdschrift Der Spiegel kon de hand leggen op documenten waaruit blijkt dat het bedrijf privégegevens over de gezondheidstoestand van zijn personeelsleden bijhoudt. De fiches dragen de titel ‘gezondheidstoestand’ en bevatten commentaren als “operatie van een tumor, maar goedaardig” of “wil zwanger worden, maar problemen met vruchtbaarheid”.

Dergelijke persoonlijke gegevens kunnen volgens Der Spiegel enkel verkregen zijn doordat Lidl druk op de werknemers uitgeoefend heeft. Getuigenissen van Lidl-personeel gaan in ieder geval in die richting.

Klein detail: Lidl gooit de persoonlijke gegevens zelfs letterlijk te grabbel. De fiches werden immers gevonden in de vuilnisbak van een carwash. Lidl verzamelt dus niet alleen gevoelige persoonlijke informatie; ze springt er ook nog eens uiterst slordig mee om.

In dit geval gaat het overigens om de gegevens van werknemers van de vestigingen in Duitsland. Benieuwd hoe het er hier in België aan toe gaat.

Illegale databank om sollicitanten te screenen

In Groot-Brittannië is aan het licht gekomen dat verschillende bouwondernemingen gebruik maken van een databank om sollicitanten te screenen. Meer dan 40 bedrijven zouden de persoonlijke gegevens van werknemers (vakbondslidmaatschap, ontslagen, vorige banen, enz.) aangekocht hebben bij Consulting Association, een obscure firma die zich specialiseerde in het verzamelen, bewaren en doorverkopen van gevoelige data. Op basis van die gegevens werden er zwarte lijsten van werknemers opgesteld. Bouwvakkers die geregistreerd stonden als vakbondsmilitanten of die in het verleden geprotesteerd hadden tegen ongezonde of onveilige arbeidsomstandigheden, konden een job bij één van de 40 bouwfirma’s meteen vergeten. Consulting Association zal wellicht vervolgd worden voor de illegale handel in persoonlijke gegevens.

Lees het nieuws op de site van BBC News of van the Guardian (met hier een lijst van de betrokken bouwfirma’s).
Lees het persbericht (pdf) van privacy waakhond ICO.

Marketeers zonder scrupules

Karin Spaink over Advance Interactive Media, een Nederlands bedrijf dat op grote schaal informatie vergaart en koppelt en de gecombineerde gegevens vervolgens doorverkoopt aan financiële instanties, verzekeringsmaatschappijen, farmaceutische bedrijven en gezondheidsorganisaties.

Wat ons betreft sowieso al een bedenkelijke manier van geld verdienen, maar wat een bedrijf als AIM extra misselijk maakt, is dat het die buitengewoon persoonlijke  informatie verzamelt door overal op internet ‘leuke’ kwisjes neer te zetten of door mensen ‘inzicht in zichzelf’ of een ‘op maat gesneden advies’ te beloven als ze eerst een serie vragen over hun achtergrond, gewoontes en voorkeuren willen invullen.

Wie deelneemt aan de kwisjes of de vragenlijsten invult (vooral via sites van tijdschriften en tv-programma’s) is zich meestal van geen kwaad bewust en de conclusie van Karin Spaink is dan ook terecht: niets dan een onsmakelijke
vorm van uitlokking. Zonder het te weten wordt er een heel online profiel van je opgesteld, waarmee AIM grof geld mag verdienen. Wat het bedrijf zelf “een interactief platform” noemt, is eigenlijk niet minder of minder dan de basis van het verspreiden van spam. Misselijk, inderdaad.

Meer over Advance Interactive Media op de site van de Volkskrant hier en hier.

Terreuroefening in Antwerpse haven

Mo* keert nog even terug op de terreuroefening in de Antwerpse haven. Het artikel citeert onder meer Erik De Bruyn:

“Onder druk van de Amerikanen is de haven gemilitariseerd. Vroeger was die publiek toegankelijk. Nu zijn de containerterminals van en naar de VS afgezet met hoge hekken, zijn er wachtposten, moet je overal inchecken en heb je een biometrische alfapas nodig. Iedereen staat geregistreerd: men moet kunnen natrekken wie waar geweest is en wanneer. Er is zelfs sonarbewaking in de dokken”

Een ander artikel in MO*magazine schrijft dat de Antwerpse haven de afgelopen jaren hallucinant veel heeft moeten investeren in veiligheidssystemen om geen Amerikaanse rederijen te verliezen.

Spioneren via het toetsenbord

Iedere keer dat je een toets op je toetsenbord indrukt, wordt er een kleine electromagnetische golf de ruimte ingezonden. Net zoals alle golven, kunnen ook deze worden opgevangen en gedecodeerd. Elk toetsenbord en elke toets heeft immers, dus met behulp van wat gespecialiseerde software kan elke letter die je intikt ook van op een afstand gelezen worden.

Softwarebedrijven zien hier al een tijdje een gat in de markt en sommigen maken zelfs schaamteloos reclame voor dit soort spionage praktijken. Zoals een bedrijf het in een advertentie stelt: “Spy on a Spouse! Spy on a Child! Spy on Employees! Spy on a Lover!”

Maar klopt de reclame wel? Is het echt zo makkelijk om gegevens te ontfutselen via een toetsenbord?

Onderzoekers hebben de zaak uitgetest op 11 verschillende toetsenborden en allemaal waren ze kwetsbaar genoeg om op een of andere manier ontcijferd te worden. De gegevens konden tot op een afstand van 20 meter onderschept worden. Alleszins ver genoeg zodat een baas niet meer letterlijk over je schouder hoeft mee te lezen, maar nu van op een veilige afstand kan bekijken wat je op je werk uitspookt.

De website korben.info geeft een paar demonstraties.

Big Brother op de werkvloer

De overgrote meerderheid van de Belgen denkt of weet zelfs zeker dat hun mails en hun surfgedrag op het werk gecontroleerd worden. Dat blijkt uit een QuickPoll van Stepstone.be waar 1047 bezoekers aan deelnamen.

26% zegt dat mails en surfverkeer gecontroleerd worden en dat iedereen dat weet.
35% vermoedt dat er controle is, maar is daar niet zeker van.
14% weet zeker dat er bij hen op het werk geen controle wordt uitgeoefend.
25% weet niet of ze in het oog gehouden worden.
De cijfers dateren van juni 2008.

Surveillance en bedrijfscultuur

Een paar maanden geleden werden in Duitsland de Big Brother Awards 2007 uitgereikt. We komen er nog even op terug, omdat de motivatie van de jury mooi illustreert binnen welke context het surveillancedenken zich verder verspreidt. In de categorie bedrijfswereld gaat de prijs namelijk naar Novartis Pharma GmbH, een firma die met ronkende intenties naar buiten komt maar in de praktijk haar werknemers constant in de gaten houdt en zonder blikken of blozen hun rechten met de voeten treedt. In de verklaring waarom Novartis de prijs verdiend heeft, toont Karin Schuler op welke manier de controlecultuur binnen Novartis kadert binnen de bredere bedrijfscultuur.