Permanent Gecontroleerde Zones

“Veiligheid is niet ons grootste goed. Leren met het onbekende om te gaan is – niet alleen voor kinderen – wezenlijk.”

Ze blijven heerlijk om lezen, de colums van Karin Spaink. Wie dit blog doorbladert, zal merken dat we ze al meer dan eens aangehaald hebben. Niet alleen omdat ze dezelfde bekommernissen deelt, maar ook omdat ze die bekommernissen én ergernissen zo helder weet te verwoorden. Waarmee ze er telkens weer in slaagt om de vinger op onze wonden te leggen.

Nu ja, “onze” wonden is niet echt het goeie woord. Onze ergernissen zijn het wel. Zoals in het verhaal dat Spaink in haar column vertelt over een moeder die haar zoontje van negen alleen met de metro naar huis laat komen. Ze woont in New York en dat is nu toch niet bepaald Bagdad, maar voor sommigen heeft ze blijkbaar een grens overschreden. De reacties gaan zelfs zo ver dat ze bestempeld wordt als “ongeschikt als moeder”.

Overtrokken reacties, wellicht. Maar wie zelf kinderen heeft, kan genoeg voorbeelden aanhalen van ouders die vinden dat je kinderen zo weinig mogelijk aan risico’s mag bloot stellen. En die het onverantwoord vinden als je als ouder je kind alleen de bus laat nemen of alleen met de fiets op pad laat gaan. Zelfs op het vlaamse platteland, dat toch ook niet bepaald Bagdad of New York is. Als je de manier ziet waarop kinderen vandaag afgeschermd worden en overal op allerlei gevaren gewezen worden, dan bekruipt ons wel eens een ongemakkelijk gevoel over toekomstige generaties. Het is net dat “leren omgaan met” dat een kind toelaat om een zelfstandig individu te worden. Als angst echter een pedagogische leidraad wordt, dan zou dat wel eens voor een bange generatie kunnen zorgen. Een generatie die niet geleerd heeft om te gaan met gevaren, met onvoorspelbare situaties, met onvoorziene omstandigheden en wie weet zelfs niet met “de ander” of “het andere”. Daar worden wij op onze beurt dan weer bang van.

Graffiti-kunstenaar Banksy geeft in London een commentaar op onze samenleving. Grappig detail: de plek waar hij aan het werk was, wordt bewaakt door een bewakingscamera.

De Privacycommissie heeft eindelijk ook in België het gebruik van biometrie aan de kaak gesteld. In een advies stelt ze dat bedrijven, sportclubs, scholen, enzoverder niet te pas en te onpas gebruik mogen maken van vingerafdrukken en scans.

In de ons omringende landen ligt de wildgroei van biometrie al langer onder vuur. Zo liep er recent in Frankrijk nog een nationale campagne tegen de biometrie. In België vernam je tot voor kort nauwelijks iets over de verschillende toepassingen ervan, laat staan dat er een kritisch geluid te horen zou zijn. Daar is nu verandering in gekomen.

Het advies dateert van 9 april en kan je in pdf downloaden. Het werd opgepikt door De Morgen en kwam daarna ook in de andere media aan bod. Allemaal niets te vroeg, want het is niet overdreven om te spreken van een wildgroei. En bij een wildgroei loert al snel misbruik om de hoek. Zo waarschuwt de Privacycommissie dat biometrie niet als prikklok mag gebruikt worden. Of dat gegevens niet opgeslagen mogen worden.

Verheugend is dat ook de socialistische vakbond aan de alarmbel trekt. “Meerdere leden klagen over het feit dat de werkgever voortaan hun aanwezigheid wil nagaan via bijvoorbeeld de geometrie van hun handomtrek. Maar wat als zij daarvoor geen toestemming willen geven? We mogen toch niet afglijden naar een Big Brothermaatschappij”, meent ACOD-secretaris Guido Rasschaert.

“Postduiven vliegen altijd naar huis. Ze zijn geen postbodes die je zomaar ergens naartoe kunt sturen. Ze moeten geboren worden op de plek die je wilt dat ze als thuis gaan beschouwen. Vervolgens moet je ze ergens mee naartoe nemen en dan vliegen ze vanzelf terug naar huis.”

Een paar maanden geleden organiseerde het Privacy Project een wedstrijd. Die werd gewonnen door studenten van het Sandberg Institute. Zij zijn nu druk met het uitvoeren van hun Pigeon Project. Daarvoor trainen ze duiven om echte postduiven te worden, waarmee ze weer volledige privacy willen creëeren.

Wil je weten wat er nu gebeurt met de duiven of wil je reageren op dit idee? Dan kan je het project volgen op het DocBlog “Somethingtohide“. Binnenkort wordt er door de studenten ook een documentaire gemaakt over dit onderwerp.  

Opgelet: het is niet omdat we deze op 1 april posten dat het een grap zou zijn. Het is de heren politici naar verluidt bittere ernst:

De lokale SP in Tilburg (Nederland) wil DNA van alle honden in de stad afnemen om problemen met hondenpoep tegen te gaan. ‘Losliggende hondendrollen’ kunnen zo aan de hond en aan de eigenaar worden gekoppeld. De fractie dient dinsdag een initiatiefvoorstel in voor de hondendatabank. De Tilburgse fractie wil ook dat honden voortaan zichtbaar een penning dragen. Op het moment dat honden worden geregistreerd en een penning krijgen moet ook meteen DNA worden afgenomen. (bron: nu.nl)

In het tijdschrift “Datenschleuder” van de Duitse hackersvereniging CCC zit deze maand een stukje folie met daarop de afdruk van de rechterwijsvinger van minister Wolfgang Schäuble. Plak de folie over je eigen vinger heen en alle machines die op vingerafdrukken controleren, geloven grif dat je de Duitse minister van Binnenlandse Zaken bent. Dat dergelijke machines zich door zulke stukjes folie laten bedotten, heeft diezelfde CCC al eerder overtuigend aangetoond: ruim twintig machines van verschillende makelij, waaronder ook het type machines dat Duitsland wil gaan gebruiken bij grens- en paspoortcontroles, zien dergelijke folie-afdrukken voor echt aan.

Lees verder in de column die Karin Spaink schreef voor Het Parool. Daarin karakteriseert ze de reactie van de Duitse overheid op de actie van de CCC (de regering overweegt juridische stappen) als een schoolvoorbeeld van de machtsasymmetrie die zich juist op het gebied van privacy zo sterk doet gelden. Zeer interessante lectuur.

Op de website van de CCC kan je overigens ook bekijken hoe doodeenvoudig het kopiëren van vingerafdrukken is. Leuk om zien, maar tegelijk ook heel beangstigend.

Socioloog Jean-Pierre Garnier over de manier waarop de stedelijke ruimte ingericht wordt in functie van de veiligheid:

Il s’agit, par le biais de l’aménagement urbain, de placer la ville sous haute surveillance et de pouvoir mieux contrôler les citadins pour les protéger contre… eux-mêmes. Dans une société qualifiée de ’vulnérable’ aux ’menaces’ que le système capitaliste ne cesse d’engendrer, ’l’ennemi’ est, en effet, de moins en moins définissable. Intérieur ou intérieur, réel ou virtuel, local ou global, il peut revêtir des visages multiples : le délinquant, ’l’incivil’, le mendiant, le zonard, l’étranger, le contestataire, le manifestant, l’insurgé, le subversif, le terroriste… Autant dire qu’il se fond dans la population au point de se confondre avec elle.”

Beluister zijn tussenkomst tijdens een “université populaire” georganiseerd door Les Amis d’Orwell via souriez.info. Lees ook het artikel dat Jean-Pierre Garnier in 2002 schreef over “l’aménagement urbain à l’heure sécuritaire” (word, 90 kB).

De Liga voor de Mensenrechten en de Ligue des droits de l’homme lanceren een petitie voor privacy-vriendelijke toepassing van de Europese databewaringsrichtlijn. Deze Europese richtlijn verplicht telecomoperatoren en internet providers om alle gegevens betreffende de betrokken personen, het tijdstip, de locatie, de duur, de omvang en de modaliteit van een telefoongesprek, SMS of e-mailbericht te bewaren.

In de petitie vragen ze onder meer dat er een zeer strikte invulling komt van welke gegevens, door wie, bewaard mogen worden en voor hoelang; dat er een zeer strikte invulling komt van wie toegang heeft tot deze gegevens (met afschrikkende sancties bij overtreding) en dat internetproviders niet verplicht worden het surfgedrag te registreren. Ze vragen ook dat er een democratisch en maatschappelijk debat komt waarbij de huidige wanverhouding tussen burgerlijke vrijheden enerzijds en veiligheid en ordehandhaving anderzijds fundamenteel ter sprake komt.

Lees hier de brief, gericht aan de ministers van binnenlandse zaken en van justitie. Uitgebreider informatie vind je in de nota voor de parlementsleden.

Onder de titel Gluurstaat presenteert de Groene Amsterdammer een dossier over de oorverdovende stilte rond privacy.

Het individu is onwetend en kwetsbaar
Privacyschending: de stille revolutie, door Casper Thomas
Nederland loopt internationaal voorop in het schenden van privacy. Toch maken burgers zich nauwelijks zorgen, immers ‘wie niets te verbergen heeft, heeft niets te vrezen’. Maar in Duitsland grijpt de rechter wél in en in Engeland maken de Lords zich sterk voor de grondrechten. Waar blijft de weerstand tegen ‘de stille revolutie’?

Privacyschending is geen sciencefiction
Nederland en privacy, door Aukje van Roessel
Nederlanders komen niet in opstand als overheden en bedrijven het recht op respect voor het privé-leven afbreken. Het is abstract en overkomt altijd ‘de ander’. Tot dat een gewone, blanke Nederlander aan de beurt is. Dan pas schrikken we ons rot, te laat.

We gebruiken uw gegevens slechts overal voor
Duitsers en privacy, door Pim Huijnen
In Duitsland zijn de burgers allergisch voor privacyschending door de staat. Met succes halen ze hun gelijk bij het constitutionele hof.

De nationalisering van de burger
Engelsen en privacy, door Patrick van IJzendoorn
Het deert de Britten nauwelijks dat ze met miljoenen camera’s in de gaten worden gehouden. De weerstand tegen privacy komt van de Lords die zich opwerpen als verdedigers van oude vrijheden.

Mo* magazine heeft het in haar nummer van april 2008 over de manier waarop Europa haar buitengrenzen controleert. Tine Danckaers analyseert de meest recente ontwikkelingen, waarbij Frontex een vooraanstaande rol speelt. Frontex is een gemeenschappelijke EU-instelling die in 2004 werd opgericht om toezicht te houden op de bewaking van de buitengrenzen.

Dit jaar zet Europa extra in op de controle van zijn buitengrenzen. Op de tafel liggen ondermeer plannen voor de oprichting van een pan-Europese grenswacht en de lancering van een gecentraliseerde Europese gegevensbank. Die databank moet netjes bijhouden wie er allemaal Europa binnen- en uitgaat. Niet-Europeanen die de Schengenzone willen betreden, zullen biometrische gegevens (zoals vingerafdrukken en irisscans) moeten achterlaten.

Binnen hetzelfde kader wil de Europese Commissie zwaar investeren in nieuwe technologieën. Intelligente satellieten, onbemande vliegtuigjes en warmteradars moeten de controle in afgelegen gebieden garanderen en de Schengenzone afschermen tegen een instroom van illegalen. Bovenal wil Europa ook dat Frontex meer gewicht in de schaal gaat leggen en een uitbreiding van zijn bevoegdheden krijgt.

Vluchtelingenorganisaties vrezen dat de patrouilles onder de vleugels van Frontex te weinig rekening houden met het recht van vluchtelingen om asiel aan te vragen. Ze gaan er bovendien van uit dat het aantal doden rond de Canarische eilanden stijgt door de Frontex-activiteiten. Wat dat concreet betekent, kunnen we lezen in een artikel op globalinfo. Onder de titel Frontex zorgt voor duizenden doden zien we daar wat de gevolgen van het Europese grenzenbeleid zijn.